Oud zuur en andere zorgen (n.a.v. literatuurnest XXL)
Er zijn hobbels die te groot zijn om te nemen, nachten die zozeer stuiteren dat ze niet te hebben zijn, en er is een literatuurnest XXL om niet langer naar toe te willen. Zoals zo vaak trek ik toch stoutste schoenen aan en fiets naar het station; het is namelijk ook nodig dat het leven doorgaat.
Eenmaal in Utrecht – een stad waar ik in het verleden veel ben geweest – juicht mijn binnenste lijf om mijn eigen oudheid. Oud worden én oud zijn is prachtig. De vele leeftijden die ik hierdoor heb, geven zo veel meer ruimte en vrijheid dan jonge jaren kunnen bevroeden. Waarschijnlijk is een groter pluspunt dat, met het ouder worden, het conformeren met dat wat een goegemeente wil of aankan niet langer nodig is.
Toch is er ook iets heel anders aan de hand, waarvoor ik met mijn hand in mijn eigen boezem zoek. Door het groeiende non-conformisme is het gemak waarmee ik me tussen anderen begeef zo goed als verdwenen; is dat niet juist een verenging? Een manier om anderen buiten te sluiten? Of is het dat anderen mij buiten sluiten?
Ik voel me meer en meer de vreemde eend in de bijt, die ik altijd al was.
Deze grote winst houdt een groot verlies in, want vreemde eenden voelen niet al te makkelijk aan, en ongemak wordt niet op prijs gesteld, waardoor het liever genegeerd wordt. Hebben we het zo hard nodig om ons te wentelen in onze eigen veilige bubbel? En als dat zo is, is die bubbel dan wel zo veilig?
Dat het mij vertwijfelt is zeker. Ik kan me gedegradeerd voelen tot de oude trien; die trien die zich hübsch en opdringerig gedraagt om bij de jonge garde in het gevlei te komen; waarschijnlijker is het dat ik te jong en te gretig ben.
Het is een lastige dat ik de hedendaagse gedragscode niet lijk te kunnen begrijpen.
Dat begint al in de trein. Als er al wordt gereageerd op mijn groet (ik groet als ik naast iemand ga zitten) is dat meestal met een mengeling van verbazing en verstoring.
Ik hoor razende ritmes uit oortjes komen en ik vang flarden van gesprekken op die in mijn oren veel te privé zijn. Ik hoor dus veel meer dan dat me lief is, terwijl talen zwijgen.
Dit herhaalt zich ten delen tijdens het literatuurnest XXL.
Tijdens de leuke workshop, over het veroveren van je plek in de literaire wereld, ligt een belangrijk accent op verbinding (of lichtte dit op, omdat dat mijn stokpaard is?) Zo zei de enthousiaste, kundige cursusleider bijvoorbeeld dingen als; wees nieuwsgierig, zoek anderen op, verdiep je in de wereld waarin je wilt komen. Is het mijn missing link dat ik dit maar weinig zie gebeuren, deze middag?
Wat ik zie, voel en ervaar (en ook dan kan ik ernaast zitten) is dat we in een wereld leven waarin de afstand tot elkaar groter en groter wordt; we leven in een wereld waarin geslotenheid hoogtij viert. Tegelijkertijd dumpen we, ongevraagd en met het grootste gemak, allerlei persoonlijke zaken (leve de reality-tv) én dito etiketten op andermans bord; ‘ik ben overspannen’, ‘ik ben incestslachtoffer’, ‘ik ben bipolair’, ‘ik ben non binair’, ‘ik ben soeverein’, ‘ik ben autistisch’, ‘ik heb een persoonlijkheidsstoornis’, ‘ik heb ADD’, ik ben een sadomasochist’. Het zijn woorden die omhoog worden gehouden als onbereikbare trofeeën, waardoor ze een farce worden. Want hoe kan de ander zich dan deze woorden eigen maken.
Is zo’n farce – in dit geval een schijnopenheid – nodig om mensen op een veilige afstand te houden? En is die afstand nodig omdat de tolerantie tanende is? Is tolerantie tanende omdat we afstand houden; kortom de kip en het ei? En is het niet zo dat we uiteindelijk onszelf verliezen, als we alles mogen zijn, en alles mogen vinden, zonder daar over in gesprek te gaan?
Of ik me zorgen maak? Misschien wel niet.
Misschien kan dat niet met een leven dat geen bestaansgrond kreeg en intrinsiek kapot moest. Of misschien ben ik verworden tot de oude zure vrouw die niet kan accepteren dat het leven zich anders vernieuwd dan zij zou willen.
Och, deze middag is niet anders dan een plek voor schrijvers; je moet wel van hele goede huize komen als je dan óók nog een prater bent. Zo kan ik als schrijver wel een prater lijken, maar dat máákt me nog geen prater.
Ik kan geen prater zijn, want in tegenstelling tot schrijven, verbindt praten me niet met mezelf. Dus hoezo zou ik kunnen verwachten dat we – over wat dan ook – in gesprek zouden kunnen gaan. (Mijn man heeft dit veel beter begrepen; hij zwijgt in alle talen.)
Met de zorgvuldig samengestelde goodiebag vol woorden en de weinig lieve uitwisselingen (met vrouwen!) onder de arm, stap ik deze middag uit het literatuurnest XXL Buiten is het heel hard nodig om heel diep adem te halen. Toch zal ik mijn weg naar het volgende station weer vinden.
Ik heb je verhaal gelezen. Een drukke dag. Die dan wel weer een verhaal oplevert.