Lezen
Ik herinner me niet anders dat in de huiskamer, die buitenproportioneel groot bleek toen beiden ouders gestorven waren, een olieverfschilderij hing met een huiselijk tafereeltje uit hun jonge jaren. Een moeder op een roodstenen vloer bij het schommelend wiegje van haar pasgeborene; een klein raam met gordijnen van groen velours, een kolenfornuis waarop pannen staan, de kleine potkachel in de hoek, die het schilderij een warme gloed geeft. Als kind was het heerlijk om in deze kleine kamer, die boven de bank hing, te verdwijnen.
Moeder bracht me de liefde voor plaatjes mee. Museum in museum uit. Het was me een hartenlust. Dat ik naar hartenlust verzamel – al is dat meer mijn wereld ordenen – zal daar zeker mee te maken hebben.
In musea kom ik allang niet meer. Waar ik nog wel steeds in kan verdwijnen is in boekwinkels. Deze stad is er slechts twee rijk. Ook kan ik verdwijnen in de spaarzame platenzaken die er nog zijn. Net als beeldende kunst is muziek met de paplepel ingegoten, met eenzelfde beperking als bij musea; moderniteiten bleven buiten beeld.
Voor boeken gold hetzelfde, bovendien waren die, om te hebben, enkel interessant als er plaatjes bij stonden, vond moeder. Voor leesboeken hadden we in de bibliotheek, waar we vaak naar toegingen.
De bibliotheek van pakweg vijftig jaar geleden is een verhaal op zich, omdat het er zo heel anders aan toeging dan tegenwoordig. (En iedereen met een zekere leeftijd zal weten dat vijftig niets zegt; nog steeds is het mogelijk die leeftijd van toen te hebben.)
Ik heb het vermoeden dat er geen kind te vinden is dat nog biebje speelt. Dat zal genoeg zeggen over de bibliotheek van nu, dunkt mij.
Helaas ben ik allang geen groot lezer meer. Ik heb de hoop (sterft die goddomme ooit) ooit weer die lezer te worden. Onderwijl blijf ik vertoeven in boekwinkels, en kan het niet laten boeken te kopen. Boeken zonder plaatjes. Het zijn woorden die favoriet blijven.
Behalve dat ik boeken wil lezen, verzamel ik boeken ook als objecten. Zoals het schilderij in het ouderlijk huis zijn boeken mijn huiselijk tafereel. En ook dan blijft het erg dat het een tendens is dat lezen steeds moeilijker wordt.
Dat dat universeel is, is de teloorgang van de mens en zijn vermogen tot creatief denken. Dat ik de prachtigste literatuur voor één euro bij de ramsj vind, en dat zelfs dan boeken onaantrekkelijk blijven, dat doet pijn. Het is een plaatsvervangende pijn voor al die auteurs die zoveel meer vertellen (en vertelt hebben) dan een eigen leven dat kan.
Helaas mag, of moet, het leven vluchtig zijn. Literatuur, laat staan gedichten, zijn te moeilijk.
Het is vreemd. Uitermate vreemd. We blijven wel jaren naar hetzelfde schilderij aan de muur kijken, en nemen niet één keer de moeite om woorden te (her)lezen, want ai, het zou eens te moeilijk kunnen zijn. Wat een gemis aan rijkdom.