Ik ben nog niet jarig (2)
Tweeëntwintig september dichtte ik ‘dat ik God vergeet zal niet aan hem liggen’.
Het ligt ook niet aan hem, het ligt aan het mekkerend leven dat de ruimte ontbeert voor die immens grote ontmoeting met hem. Dit laat zich vertalen als ‘nee geen tijd, druk druk druk’, waar zoveel mensen mee schermen. En goddomme wat is dat toch een ongezonde bezigheid. Dat ook ik daar mee scherm is op z’n minst opvallend; ik heb weet van die immens grote ontmoetingsruimte en ik geloof niet dat iemand die geweldige kamer ontbeert.
Het was mooi (en noodzakelijk) een lange aanloop te nemen naar het verjaardagsfeest van afgelopen zaterdag. En hoewel het het laatste jaar aanzienlijk minder gebeurt, kon ik ook afgelopen vrijdag – de nacht voorafgaand aan het feest – de slaap niet vatten. Ik kuste mijn hand, waarop sinds die tweeëntwintigste september een tattoo rust van het ichtusteken, opdat ik God niet vergeet (onder andere.) Het blijkt deze vrijdagnacht de sleutel voor die immense ontmoetingsruimte. Onomstotelijk vloeit er een overweldigende dankbaarheid – als pure honing – door mijn lijf.
De schoonheid die mij treft, is een view van alle schoonheid die ik heb mogen ontvangen in die oneindig grote kamer waarin ik gedragen wordt op Gods handen. (Ook dat is mooi aan ouder worden; de schoonheid stapelt zich steeds meer op.) Ik huil hartstochtelijk om dit overweldigende en vind dan nog maar eens een mens die wil slapen. Zo slaap ik een ultrakorte verkwikkende nacht om zaterdag met een kerklied op mijn lippen op te staan.
In navolging van ‘de tafel van Martinus’ waar Bert en ik onlangs naartoe zijn geweest, heb ik het idee opgevat ‘de tafel van Hannek’ te creëren voor mijn feest.
De tafel van Martinus is een talkshow in het theater, waar professoren en andere wetenschappers aan de tand worden gevoeld over hun vakgebied. Ondanks het enthousiasme van de talkshowhost vond ik zijn vragen weinig uitdagend. Dit gold tevens voor het welwillend publiek, waaruit tamme goed geformuleerde vragen en opmerkingen klonken. Uiteraard jeuken mijn handen, en niet alleen dat; ik ga nog liever stotterend ten onder, dan dat ik mijn mond houd. Dat levert me een prijs op, uit handen van de bijzonder hoogleraar hoogbegaafdgheid. ‘Voor de opmerkelijke openheid en kwetsbaarheid’, licht ze toe. (Wat is het erg dat zoiets als openheid en kwetsbaarheid opmerkelijk is en zodoende een ‘prijs’ moet krijgen.)
Enfin, het is zo’n tafel van Martinus die hier zaterdag op herhaling gaat en waarin ik de professor mag spelen.
Ik wil het thema kunst lanceren (het is per slotte mijn vakgebied) en een vaak ondergeschoven en vooral onbegrepen kind. Alleen dat al maakt dit thema belangrijk. Een ander thema, dat ik aan wil snijden (en waarvan ik meer weet dan gemiddeld) is het thema geloof. En vanzelfsprekend mag engagement niet ontbreken. Wellicht is dat te raken via thema’s als kunst en geloof.
Natuurlijk heb ik het er druk druk druk mee; het voorbereiden van deze collegetour is een tour de force. Zeker gezien het feit ik een voortdurende roofbouw pleeg op mijn lijf (wat in het vorig verhaal heb belicht) wat long-covid uitermate goed uitkomt. Het komt er op neer dat ik, praktisch gezien, maar twee maal per dag één uur de tijd heb om daadwerkelijk iets te doen.
Hoewel ik wel degelijk rekening houdt met dit slopend leven, vindt ik deze twee uur doorgaans te gortig, waardoor ik mijn leven daar niet toe beperk, zodat ik ook nu weer (nog net ochtend) met knikkende oogleden voor de laptop zit. Schrijven is inderdaad pittig werk (zoals JP opmerkte) en pleegt roofbouw op mijn tijd (wat ik in zoverre niet erg vind; schrijven is geweldig) toch thema’s kunst en geloof blijken er te hoog door gegrepen. Ik moet me beperken tot een tafel van Hannek, die vanuit de twijfels over mijn bestaan vertelt over de toestanden in de wereld (niet volgens G.B. J. Hilterman.)
De tafel vangt aan ná een uitgebreide dis, waarbij JP, Willian en Willem me bijstaan. Overigens niet bij het slachten van de drie artisjokken. Wat is dat een nare klus; het zo te keer gaan op zo’n prachtige bloem.
Een week geleden was er de vraag of ik het wel goed doe, zeg ik aan de tafel van Hannek, of het niet meer is dan long-covid, waardoor ik zover weg kan zijn van mijn bestaan (daar had ik de laatste weken veel last van) nu ik net mijn bestaan heb gevonden. Dat er zoveel haperingen zijn – in mijn dagelijks geheugen – zegt misschien dat ik ook zelf te weinig aan mezelf geef.
Hieruit rijst de vraag wie zich nog bezighoudt met het innerlijk leven; met daar waar het leven ligt? In hoeverre ben ook ik afgedwaald?
Het laat zich aanzien dat er sprake is van een wereldwijde dwaling, die excessieve vormen aanneemt.
Is het de tijdgeest die bepaald dat we eilanden moeten zijn, waardoor verbindingen heel moeilijk worden? Het lijkt me de grootste dwaling van deze tijd. Ik zie het zelfs in demonstraties en protestacties hiertegen.
Tegengeluiden worden bijna een hype. Een vorm van zelfontplooiing, door op onmogelijke wijze te keer te gaan.
Dat is één keer mooi, een tweede keer ook, een derde keer zelfs, maar dat een club als (bijvoorbeeld) Extinction Rebellion dit blijft herhalen en zich inmiddels opwerpt bij tal van onderwerpen, middels gevaarlijke acties (door zich op het spoor te begeven) maakt ook hen uitzonderlijk. Door van zichzelf een uitzondering te maken, is ook deze club verworden tot een eiland van uitsluiting.
Zodoende is Extinction Rebellion net zozeer een kind van deze tijd. De tijd van uitsluiting.
Petra werpt op dat ze dit toch liever ziet, dan het grove geweld dat zich steeds vaker ontketent door een intolerantie jegens vluchtelingen. Het is makkelijk om het daar mee eens te zijn. Toch zie ik hierin een gelijke; ook hier is er sprake van het projecteren van een eigen ongenoegen op een zondebok om dat vervolgens rücksichtslos te uiten.
Ik bedacht me vorige week ook dat mijn uitspraak ‘het beste contact is geen contact’ misschien meer over de wereld zegt dan over mij. Er wordt naar een zondebok gezocht in plaats van naar een connectie.
Dat ik dit met paus Leo deel, die zich in zijn eerste apostolische brief uitspreekt in bewoordingen als ‘we leven in een economie die doodt. Dat is dictatoriaal. Het is nodig dit af te wijzen. Ideologieën die de ‘absolute vrije markt en financiële speculatie verdedigen’ leiden tot een vorm van tirannie’ is bijzonder, ik kan allang niet meer kerkelijk zijn (wat in zoverre spijtig is, omdat ik als wekelijkse kerkganger automatisch aan God herinnerd zou worden.)
Als ik de woorden ‘dat God een speciale plek in zijn hart heeft, voor mensen die gediscrimineerd en onderdrukt worden, vraagt van ons, zijn kerk, om een beslissende en radicale keuze te maken ten gunste van de zwaksten’ van Leo citeer, ontploft Willian; ‘het is de kerk zelf die eeuwenlang een onderdrukkende rol heeft gespeeld’. Dus ja, het publiek is hier zeker uitdagender dan het publiek bij die oorspronkelijke tafel.
Ik ga verder door te vertellen (en ik lees het allemaal af van het mudvolle dubbelzijdig A4 dat ik heb uitgeprint) dat ik er in mijn persoonlijk leven goed van kan balen dat vrijwel niemand mij directe feedback geeft. Ik baal ervan dat er nauwelijks meer bemoeienis is met mijn leven.
Bemoeienis kan een actieve en betrokken manier van steunen zijn. Ik mis die bemoeienis.
Dat deze manier van steunen niet meer wordt gebezigd, vertelt over het individualisme, dat blindelings op weg is naar de wurgende armen van eenzaamheid. Voor mij is dat een chronisch gemis aan intellectuele én emotionele nabijheid.
Een belangrijke oorzaak van het verlies aan een actieve en betrokken manier van steunen, is weggelegd voor een afvallige kerk, die zijn rol in deze maatschappij lijkt te hebben opgegeven, al getuigt Leo in zijn eerste apostolische brief van iets anders. De veranderde rol van de vrouw, echter, is een grotere oorzaak van de teloorgang van een steunende bemoeienis, waardoor aandacht voor het innerlijk leven op de helling staat. Een veranderende rol, die gezien wordt als emancipatie, wat bepaald niet zo is.
En hiermee heb ik de knuppel in het hoenderhok gegooid en het zijn de mannen die zich in de kuif gepikt voelen. Ze reageren fel, door de veranderende maatschappelijke positie van de vrouw op de kaart te zetten. Emancipatie wordt door hen dus meteen gelinkt aan werk en dat is nou net wat ik niet bedoel, probeer ik, weinig overtuigend, uit te leggen, terwijl de uitspraak van Yoko Ono (waaraan ik niet denk) de duidelijke boekdelen spreekt; ‘woman is the nigger of the world’.
Zeker Willian probeert dit met alle macht te weerleggen, terwijl de vrouwen zich stilhouden, uitgezonderd Petra die de opmerking plaatst dat ze denkt dat we momenteel op het hoogtepunt van tolerantie staan wat emancipatie betreft ‘want de verworvenheden van de vrouw worden alweer teruggeschroefd’. Dat Willian zegt daar veel optimistischer over te zijn, vertelt mij dat hij niet begrijpt wat emancipatie inhoudt. Hij zegt; ‘oh daar gaan we weer; omdat ik geen topvoetballer ben, zou ik niet over topsport mogen praten’. Ik begrijp nu pas waarom deze vergelijking een misser is.
Zorgtaken zijn afgeschaald, door het werk van de vrouw ingrijpend te veranderen. (Dit geeft vrouwen dubbel werk, terwijl het werk van de man niet ingrijpend is veranderd, uitzonderingen daargelaten.) Hierdoor is er een gemis aan zorg ontstaan. Ten dele wordt dit opgevuld door instanties en instellingen (wat vervolgens ook weer wordt afgeschaald.) Het is hierdoor dat het innerlijk leven van het individu op de tocht staat. Instanties kunnen zich namelijk niet bezighouden met daar waar het leven ligt. Zo blijft het gemis aan zorg intact.
Vrouwenemancipatie is dus niets meer dan een ordinaire kapitaalvernietiging, doordat dit vermeende emanciperen tot een epidemisch gebrek aan verbinding heeft geleid, waardoor de wereld versplinterd is in talloze eilanden, die het eigen gelijk met hand en tand verdedigen.
En de wereld? Die was nog nooit zo bereikbaar onbereikbaar.
De wereld heeft het nodig dat het accent terugvloeit naar zorg. Een zorg voor elkaar. De wereld kan namelijk niet bestaan zonder deze verbindende factor; gemis aan verbinding doodt de keten die we zijn. Het mooie is dat de bijvangst van verbinding leidt tot het terugdringen van het destructieve, dat een groeiende economie veroorzaakt, omdat verbinding het onbelang van economische groei zichtbaar maakt.
Kortom, hoor mijn schreeuw aan. Mijn schreeuw om verbinding. Ik weet namelijk intrinsiek wat gebrek aan verbinding doet (het werd me in mijn vormende jaren immers onmogelijk gemaakt me te verbinden met mezelf, met dit leven.)
Zolang verbindingen uitblijven (en ik maak me geen illusies, ze blijven uit) zal ik schreeuwen; ‘zie goddomme het chronisch gemis aan verbinding dat over deze wereld stuitert’.
En zo loopt de tafel van Hannek ten einde.
(Dat Petra zich de volgende dag afvraagt waarom de andere vrouwen weinig hebben gezegd aan de Hannektafel, daarin corrigeer ik haar voordat ik antwoord geef; ‘jij hebt weinig gezegd, de anderen hebben niets gezegd’ en ik antwoord ‘de andere drie houden zich niet bezig met engagement, politiek en dergelijke, weet ik. Dus zoiets zal het zijn, lijkt me.’ En dit vertelt meteen waarom dit soort tafels nodig zijn; het is namelijk een gebrek aan verbinding om je niet te verhouden met dat wat in de wereld leeft.)
Enfin, ik haal de liedboekjes, die ik voor deze feestelijk gelegenheid heb gemaakt (onder andere met de guilty pleasures van mijn gasten) tevoorschijn om het verbindingshormoon oxytocine een flinke boost te geven. En jawel, dat lukt. Want wat volgt is een leuke en vooral hilarische samenzang waardoor ons hart in één ritme klopt 😉 .
Wat een feest om het feest van de verbinding te mogen vieren!